TR | EN
Güven Şoku Böyle Yaratılır! 27.04.2003

Güven Şoku Böyle Yaratılır! 27.04.2003

İletişim Penceresinden
Türkiye İçin 15 Öneri
Güven Şoku Böyle Yaratılır!

Son dönemlerde, Türkiye'yi düze çıkarmak için öncelikle gerekenin güven olduğu konusunda bir mutabakat var. Bu bağlamda ortaya atılan Güven Şoku fikri de ilginç ama getirilen öneriler ya zaman alacak yapısal önlemler ya da kaynak gerektiren şeyler ve bu kaynağı yaratacak irade, istikrar ortamı yumurta-tavuk hesabı bir türlü sağlanamıyor. Ben soruna salt iletişimci penceresinden bakarak birbirini bütünleyen bazı öneriler geliştirdim.. Her konu başlığı altında bir kaç öneri var. Bunlar artırılabilir, artırılmalı ancak benim yazdıklarımın ortak özelliği, istendiğinde hepsinin bir yıl içinde başarılabilecek ve sıfır maliyetle gerçekleştirilebilecek işler olması. Ha bir de bazı tabuların ciddi şekilde sarsılması demek. Bu ülkedeki temel tabuların kısa sürede yıkılmasını beklemek hayal olsa da bazı şeyleri tartışmaya başlasak bile yeter.

Memleketi Gevşetin:

  1. Yollardaki hız tümseklerini yasaklayın, mevcutları hemen söktürün
    Hız tümsekleri görünüşte iyi niyetli girişimler ama halkına güvenmeyen, baskıcı ve engelleyici bir zihniyeti temsil ediyor. Ayrıca hiç bir resmi yetkisi olmayan kişilerin de bunu fütursuzca yapabilmesi bir başıbozukluk simgesi. Yarattığı maddi zarar da cabası. Şehir içinde hızdan kaynaklanın suçların cezaları ikiye katlayın ve yollara hız kesici beton tümsek yapmayı yasaklayın. Bu, devletin halka bakışının değiştiğini gösteren sembolik bir adımdır. İnsanların gündelik yaşamda hemen hissedecekleri bir rahatlamadır. İletişimi de iyi yapılmalıdır. 

  2. Alışveriş merkezlerindeki güvenlik taramalarının kaldırılması için önlem alın. 
    Nedir gerçek tehdit ve buna karşı doğru önlemler mi alınıyor?  Dedektörler, x-ray cihazları var ama aramaların hepsi laçka. Son verin şu paranoyaya. Hem halkın günlük yaşamını normalleştirin, hem de önemli bir masraf kapısını kapatın. Alışveriş merkezlerinde kiralar yarı yarıya düştü ancak işletme giderleri hala çok yüksek ve esnafa nefes aldırmıyor. Güvenlik görevlileri işlerini medeni ülkelerdeki gibi fiziksel bir rahatsızlık vermeden sürdürsünler. İngilterede ülkenin neredeyse tamamı kameralardan izleniyor. 

  3. Susurluk ile ilgili birşeyler yapın
    Toplumda son on yılda yaşanan kötülüklere karşı bir tepki var ve yapılanların yapanların yanına kar kaldığı izlenimi yaygın. Susurluk politik, Televoleler de sosyal kirlenmenin simgeleri. Eski politikacılardan, hortumculardan, mafya babalarından, sanatçı ve sporculardan bir kısmının üzerine gidin. Dosyaları hızlandırın, cezalar verin. Günah keçileri bulun. 

  4. TRTyi sivilleştirin.
    TRTnin başına modern, dinamik ve gerçek demokrat birini getirin ve de ondan protokol haberciliğine son vermesini isteyin. TRT haberlerindeki protokol sırasının hiç bir iletişim değeri yok. Bu konuda iletişim uzmanlarından fikir alın. Tabulardan uzak duran bir TRT memlekette çok büyük ufuklar açar. TRT gevşerse memleket gevşer. 


    Dış Dünyayı Şok Edin

  5. Ünlü bir muhalifi önemli bir kamu görevine getirin
    Güney Afrika dünyanın en berbat, herkesçe dışlanan ırkçı ülkelerinin başında geliyordu. Hapiste ölmesi beklenen muhalif Nelson Mandela başkan olunca neredeyse başka hiç bir şey yapmaya gerek kalmadı. Bütün kötü imaj düzeldi. Şimdi herkes oraya gidip safari yapmak için sırada. Türkiyede fikirlerinden dolayı acı çekmiş, hapisler yatmış çok değerli ve ünlü insanlar var, birini bulmakta hiç zorluk çekmezsiniz.  

  6. 1915 Ermeni olaylarına yönelik bir kabul metni hazırlayın; 
    En azından samimi bir girişim başlatın. O dönemde yaşanan acı olayları kabul eden, bundan üzüntü duyan ama yeni Cumhuriyet olarak sorumluluğu ve tazminat talebini reddeden yuvarlak ve dengeli bir metnin her iki ülke vatandaşlarınca %60ın üzerinde bir çoğunlukla kabul edeceğini düşünüyorum. ABD tarihte zarar verdiği tüm insanlardan günün birinde özür diliyor ve geçmişi temizleyip şimdi sıra kimde diye geleceğe bakıyor. Bush sonrası demokrat bir Başkan günün birinde Irak halkından da özür dileyecek. Biz ise kendimizi kasıp duracağız her konuda. 

  7. Kıbrısta Annan planını kabul edin. 
    Evet aklı başında herkes diyor da bir türlü çözülmüyor Kıbrıs sorunu. Bu konuda biz sade vatandaşın anlayamadığı(!) kadar önemli ve yüksek çıkarlar sözkonusu mutlaka.  O zaman lütfen biri Kıbrısın stratejik önemini açık bir dille anlatsın. Orada kalıp dünyadan dışlanacaksak en azından sebebini bilelim. Ve lütfen aynı birileri yıllardır karmaşıklaştırılan bu vakayı vatandaşa basit bir şekilde anlatsın. Bizi muhtemel bir Yunan saldırısına karşı mı koruyor oradaki mevcudiyet? Yoksa ne? 

  8. Ülke iletişiminden sorumlu üst düzey bir takım kurun. 
    Bu takım dünyanın değişik ülkelerinde yapılacak imaj araştırmalarını tasarlasın ve sonuçları yorumlayarak Türkiyenin marka kimliği ve iletişim stratejisini hazırlayıp hükümete sunsun. Onaylanan plan devletin tüm kademelerine anlatılsın ve herkesin olabildiğince plana bağlı hareket etmesi sağlansın. Sonra da gelişen her türlü olay karşısında bu çekirdek ekip hızla strateji oluşturup hükümeti bilgilendirsin. Erkan Mumcu gibi bir bakan işin başında olsun ve Dışişlerinden bir genç beyin dışında resmi görevli olmasın bu kurulda.


    Ekonomiyi Canlandıracak Yaratıcı Önlemler Alın 

  9. Kademeli olarak binaların dış cephe ısı yalıtımını zorunlu kılın
    Ülkedeki enerjinin yarısı konutlarda tüketiliyor ve dış cephe yalıtımı %50 oranında yakıt tasarrufu sağlıyor. Almanyadaki binaların %90ı dışarıdan yalıtılmış durumda. İyi bir planlamayla öncelikle bazı illerdeki belli katın üstündeki apartmanlara ısı yalıtımı zorunlu hale getirilebilir ve bu konuda finansman imkanları yaratılabilir. Böylece inşaat piyasasında ciddi bir hareketlenme sağlanır. Yüksek gelir gruplarının birikimlerinden sisteme kaynak akar.   

  10. Araç fenni muayenelerini ciddileştirin
    Rakamlar şu an büyük şehirlerde fenni muayene yapılmadığını gösteriyor çünkü araçların onda biri muayeneye gelse istasyonlar kilit olur. Büyük şehirlerde kurulacak denetim istasyonlarında ciddi muayene yapılsın ve önemli oranda araç trafikten men edilsin. Hem çevre kirliliği azaltılır, hem de otomotiv sektörü canlanır. Sosyal bir yara olmasın derseniz bu araçların köylerde kullanımına izin verin. Ticari araç alımında leasini teşvik edici önlemler de düşünülebilir. Ülkede inşaat ve otomotiv canlanırsa diğerleri kendiliğinden hızlanır.  

  11. Askerliği kısaltın
    Türkiye büyük bir silahlı kuvvet besliyor ve buna da ciddi kaynak ayırıyor. ABD ve İsrail de ayırıyor ama hiç değilse gidip sağda solda haydutluk yapıp yatırımının karşılığını alıyor. Salt savunma için mi besliyoruz bu kadar gücü? Kim saldıracak Türkiyeye? Türkiye militer devlet olma ile tüccar devlet olma arasında karar vermeli. Madem bu kadar büyük gücümüz var, ya gidip karşılığını alalım (ki kişisel tercihim bu değildir), ya da ordumuzu küçültelim. Evet biliyoruz bu da tabu bir konu ama çözümü de bu kadar basit ve mantıklı maalesef.  

  12. Şans oyunlarını bir bilene bırakın
    Milli Piyango ve Spor Toto kötü yönetiliyor, altın yumurtlayan tavuk kesiliyor. İkramiye tasarımından iletişimine kadar bir reform gerekiyor. Bu reform bir kaç haftada yapılır ve ciddi bir gelir artışı sağlanabilir. Halk bu tür şeylere meraklı, ortada hazır bir pazar var. Çözüm için bu kurumların başına yurt dışında benzeri işler yapmış profesyoneller getirilmeli.  


    Uzun Vadeli Mesajlar Verin:

  13. Sigara ile ciddi bir savaş başlatın
    Türkiyede sigaraya harcanan para 5 milyar doların üzerinde. Meyve suyuna harcadığımız para 250 milyon dolar, yani sigaranın yirmide biri. Sigaraya harcanan para azalırsa tüketim ürünlerine giden para artar ve uzun vadede sağlık giderleri azalır. Hükümetin vergi kaybı da buralardan çıkar. Biliyoruz vergi için sigaracıların üzerine fazla gidilmediğini. Merak etmeyin, zaten birdenbire kesilmez tüketim. 

  14. Semt pazarlarını ufak ufak azaltın.
    Evet sosyal patlamayı engelleyen süpaplar ve kültürümüzün de bir parçası ama biz de hemen yasaklayın demiyoruz zaten. Ancak Türkiye bu kadar kayıt dışılığı ve hijyen dışılığı kaldıramaz. Bakın halka açık zincir mağazaların kar-zarar tablolarına. Hepsi  zararda. Üstelik şehirlerin merkezine kadar girdikleri ve üreticilerin ödemelerini aylarca salladıkları halde. Ülkede yatırım, kayıtlı ekonomi büyüdükçe artar. Kayıt dışının üzerine ne zaman gidileceğinin planını verin piyasaya.  

  15. Bizden geçti ama çocuklarımız 18 derecede yaşamaya alışsın
    Yoğun bir iletişim çalışmasıyla soğuk algınlığı vb hastalıkların soğuktan değil virüslerden kaynaklandığını halka açıklayalım. Çocuklarımızı cahilce koruyup, sokakta lahana gibi sarıp onlara işkence yapıyoruz. Tüm kötülükleri soğuktan biliyoruz. Evlerimizi çok ısıtıp nesli 25 derecede yaşamaya alıştırıyor ve ciddi enerji sarfiyatı yapıyoruz. İnsanlar biyolojik olarak 18-19 derecede yaşayabilirler. Türk halkı sıcakta yaşıyor. Bunu yeni nesilde değiştirmek gerek. 

Yukarıdaki öneriler pazarlamacı/iletişimci gözüyle hazırlanmıştır. Hukuk reformu, vergi reformu, bireysel emeklilik, telekom ve enerji liberalizasyonu, taşımacılıkta demiryoluna ağırlık verme gibi konulara ve diğer yapısal reformlara girmedim çünkü başta da dediğim gibi iletişim yönü olan ve kaynak ayırmadan yapılabilecek işleri seçtim. Bahsi geçen yapısal önlemlerin de alınması güven şokunun dozunu katlayarak artıracaktır doğal olarak. 

Önerilerin muhatabı kim mi? Hükümet demek istiyorum ama bizde bazı şeyler hükümeti aşıp devlet meselesi oluyor. Ben, bu tür önerilerde ve her tür şikayette giderek devletten çok hükümeti muhatap aldığımız günlerin özlemiyle diyorum.

Güven Borça

Marka Danışmanı, İletişim Uzmanı
Nisan 2003
İstanbul